18%

In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen van 16 jaar en ouder moeite met lezen, schrijven en/of rekenen.
Meer dan de helft van deze groep is van Nederlandse afkomst.

1 op de 6

Ongeveer 1 op de 6 patiënten die de spreek- of behandelkamer binnenkomt is laaggeletterd.

Digitale vaardigheden

Vaak hebben zij ook moeite met digitale vaardigheden.

‘Wilt u even herhalen wat ik u verteld heb, zodat ik kan checken of ik het u goed verteld heb?’

Ongeveer 1 op de 6 patiënten die de spreek- of behandelkamer binnenkomt, is laaggeletterd. ‘Het is belangrijk dat je je daar als zorgverlener bewust van bent’, zegt Jackie Pals, communicatieadviseur Rijnstate en projectleider van de werkgroep Laaggeletterdheid. ‘De meeste laaggeletterden schamen zich voor hun probleem en zullen dus niet uit zichzelf vertellen waar ze moeite mee hebben’

‘Laaggeletterden missen de vaardigheden om goed om te gaan met informatie over gezondheid, ziekte en zorg’, vervolgt Jacky . ‘Hierdoor slikken zij bijvoorbeeld hun medicijnen niet op de juiste manier of ze lezen een folder niet waardoor ze zich niet goed op een operatie kunnen voorbereiden.’ De gevolgen zijn groot, blijkt uit landelijk onderzoek: laaggeletterden hebben een grotere sterftekans, zijn vaker chronisch ziek, verbruiken meer zorg en hebben slechtere gezondheidsuitkomsten.’

Tussen de oren van zorgverlener én patiënt
‘Met de werkgroep Laaggeletterdheid willen we binnen de mProve-ziekenhuizen meer bewustzijn rond laaggeletterdheid creëren, zodat een arts of verpleegkundige het merkt als de patiënt die tegenover hem of haar zit laaggeletterd is. Dan sta je namelijk 1-0 voor en kun je je communicatie op diegene aanpassen, bijvoorbeeld door niet zomaar een folder mee te geven, maar de belangrijkste informatie mondeling te vertellen. En, heel belangrijk, te vragen: “Wilt u even herhalen wat ik u verteld heb, zodat ik kan checken of ik het u goed verteld heb?”. Een handig hulpmiddel daarbij is de Herkenningswijzer die we als werkgroep hebben ontwikkeld.’

Samen beslissen
‘Bedenk ook dat we vanuit de WBGO (wet op de geneeskundige behandelovereenkomst) de taak hebben om onze patiënt goed te informeren. ‘Samen beslissen’ werkt niet als de patiënt de dokter niet begrijpt en de dokter de patiënt niet begrijpt.’

‘Als werkgroep komen we vanuit de verschillende mProve-huizen zo’n 5 à 6 keer per jaar samen. Daarnaast weten we elkaar via de mail en telefoon te vinden. We wisselen ideeën uit en maken gezamenlijk communicatiemiddelen vanuit mProve. Soms is dat wat lastiger omdat we als ziekenhuizen ook wel weer verschillend zijn, maar we boeken mooie resultaten.'


Ook patiënt vragen het te durven melden
Eén van de eerste resultaten was de gezamenlijke campagne ‘Taal maakt gezonder’ die de werkgroep binnen de mProve-huizen organiseerde om laaggeletterdheid zowel tussen de oren van medewerkers als van patiënten te krijgen. Want ook dat laatste is belangrijk; dat ook patiënten weten dat ze mogen aangeven dat ze iets niet kunnen lezen of iets niet snappen.’


Patiëntfolders geschikt voor iedereen
De werkgroepleden geven afzonderlijk ook workshops laaggeletterdheid binnen hun eigen ziekenhuis, in het kader van bewustwording, maar ook heel praktisch, bijvoorbeeld over hoe je patiëntenfolders zo schrijft dat ook laaggeletterden de belangrijkste informatie begrijpen. Jackie: ‘We merken dat het onderwerp bij steeds meer afdelingen op de agenda komt, en dat stimuleert enorm! De bewustwording binnen de afdelingen communicatie is er en alle werkgroepleden merken dat hen steeds vaker om advies wordt gevraagd.’


Zelf aan de slag
Wil jij binnen je werk ook stappen zetten om elke patiënt van begrijpelijke informatie te voorzien? Klop aan bij het lid van de werkgroep binnen jouw ziekenhuis:


Albert Schweitzer Ziekenhuis: Jacqueline Blase
Isala: Monique de Haan

Jeroen Bosch Ziekenhuis: Clarissa Kwaijtaal
Máxima Medisch Centrum: Lisette Vorselman
Rijnstate: Jackie Pals

Handige hulpmiddelen

Uitleggen met plaatjes
De werkgroep Laaggeletterdheid ontwikkelde een beeldverhaal rondom ‘nuchter zijn’. Als zorgverlener binnen een mProve-huis kun je deze beelden gebruiken tijdens je communicatie richting een patiënt om zo beter uit te kunnen leggen wat ‘nuchter zijn’ inhoudt. Belangrijk, want gaat het met nuchter zijn mis, dan kan een operatie of onderzoek vaak niet doorgaan.

Herkenningswijzer

De herkenningswijzer die de werkgroep Laaggeletterdheid maakte, is een handig hulpmiddel om je te helpen een laaggeletterde patiënt te herkennen én vervolgens te helpen.