Begrijpt jouw patiënt wat je bedoelt?

Gebruik de terugvraagmethode

‘Bevordering van de kennis en competenties bij de zorgverleners op het gebied van communicatie met laaggeletterde patiënten’ is een van de doelstellingen van de mProve werkgroep Laaggeletterdheid. Want als de patiënt niet begrijpt wat de zorgverlener zegt, bijvoorbeeld over de inname van medicijnen, is de behandeling bij voorbaat al niet geslaagd. Een simpele maar zeer effectieve methode die zorgverleners kunnen toepassen om erachter te komen of de patiënt hen begrijpt is de terugvraagmethode.

Voorbeeld

Je hebt jouw patiënt precies verteld wat er aan de hand is, wat eraan gedaan kan worden, besproken wat de patiënt zelf kan doen en samen overlegd welke behandeling het beste past. “Heeft u begrepen wat ik verteld heb?” “Ja, ik heb het begrepen”. “Heeft u nog vragen?” “Nee hoor ik heb geen vragen”. “Mooi, dan zie ik u over 4 weken terug”. Niet echt een ingewikkelde casus. Maar toen deze patiënte thuiskwam en aan haar man wilde vertellen wat de arts gezegd had, wist ze nog maar weinig. Ze moest terugkomen voor een onderzoek, dat herinnerde ze zich nog. Daar was ze wel een beetje van geschrokken, want ze had gehoopt dat haar klachten met medicijnen wel over zouden gaan. Maar wat voor onderzoek, dat wist ze niet meer. En, oh ja, de dokter had ook nog iets gezegd over medicijnen ... Dit is geen uitzonderlijke situatie. Slechts 20 tot 40 procent van wat artsen zeggen tijdens een consult wordt daadwerkelijk door patiënten onthouden. De helft van wat hen is bijgebleven, blijkt bovendien niet te kloppen.

Terugvragen helpt!

De terugvraagmethode, ook wel teach back genoemd, kun je gebruiken bij al je patiënten

Dit zijn de belangrijkste tips

Bedenk met welke zin je aan je patiënt gaat vragen om de informatie te herhalen. Bijvoorbeeld: Ik wil graag weten of ik het goed heb uitgelegd. Kunt u mij in uw eigen woorden vertellen wat we hebben afgesproken? Of: Als u straks thuiskomt, wat vertelt u dan aan uw partner of familie?

  • Als je door middel van de terugvraagmethode merkt dat je patiënt iets niet heeft begrepen, leg het dan nog een keer uit, maar op een andere manier dan de eerste keer.
  • Wacht niet tot het einde van het consult om de terugvraagmethode toe te passen, maar doe dit al in de loop van het consult. Pas de methode op meerdere momenten toe.
  • Gebruik ook de ‘show-me’-methode om na te gaan of je een bepaalde handeling goed hebt uitgelegd, bijvoorbeeld het gebruik van (inhalatie)medicijnen. Veel patiënten kunnen het wel goed uitleggen, maar doen het in de praktijk dan toch niet goed.
  • Schrijf de belangrijkste informatie kort op zodat de patiënt zich de instructies beter herinnert als hij thuis is.
  • En verder: spreek in begrijpelijke taal, houd oogcontact met je patiënt en zorg voor een aandachtige en open lichaamshouding.

Meer informatie

Wil je meer weten over de terugvraagmethode? Bekijk dan het filmpje 'What the heck is teach back?' (Engels)

Werkgroep Laaggeletterdheid Heb je vragen over de terugvraagmethode of vragen over omgaan met laaggeletterdheid? Neem dan contact op met het lid van de werkgroep binnen jouw ziekenhuis:

  • Jacqueline Blase, Albert Schweitzer ziekenhuis
  • Monique de Haan, Isala
  • Clarissa Kwaijtaal, Jeroen Bosch Ziekenhuis
  • Lisette Vorselman, Máxima MC
  • Jackie Pals, Rijnstate
  • Pascale Mali, Zuyderland Medisch Centrum

Waar zijn de verschillende werkgroepen of dwarsverbanden mee bezig?