Het zorgverbetertraject AAA

Jan-Willem Lardenoije is vaatchirurg in Rijnstate en nauw betrokken bij het mProve-zorgverbetertraject AAA (Aneurysma Aortae Abdominalis). In totaal omvat dit verbetertraject vier onderwerpen. Over één van de onderwerpen – het prospectief onderzoek naar de PREMs en PROMs bij patiënten met een aneurysma die nog geen operatie hoeven ondergaan - vertelt Jan-Willem in dit interview meer.

‘Bij sommige patiënten kan het wellicht beter zijn om langer met de ingreep te wachten’ Jan-Willem Lardenoije, vaatchirurg

'In Nederland zijn nog geen PREMs en PROMs bekend binnen de aortachirurgie, terwijl die ons wel kunnen helpen om de zorg voor deze kwetsbare patiëntengroep te verbeteren. Daarom zijn we nu bezig om vragenlijsten uit Engeland te vertalen en geschikt te maken voor gebruik binnen de vijf mProve-ziekenhuizen.' 'Binnen een maand of twee gaan we van start met deze vragenlijsten. Op die manier gaan we in kaart brengen wat de ervaringen zijn van patiënten met een nog niet behandeld aneurysma (de PREMs) en wat de uitkomsten zijn bij patiënten die daadwerkelijk behandeld zijn (de PROMs). Dit is belangrijk omdat veel patiënten die leven met een aneurysma kwetsbare, oudere patiënten zijn, voor wie een operatie heel ingrijpend is. Bovendien hebben zij, ondanks de verwijding of uitstulping van hun slagader, nog geen klachten. Zij zijn dus nog niet ziek en hoeven vaak ook nog niet meteen geopereerd te worden.'

Angst of geruststelling 'Een operatie om te voorkomen dat het aneurysma plotseling scheurt, komt bij mannen in beeld als hun aorta een doorsnede heeft van 5,5 centimeter of meer, bij vrouwen bij een doorsnede vanaf 5 centimeter. Tot die tijd krijgen deze patiënten leefstijladviezen en komen zij regelmatig voor controle naar het ziekenhuis. Via de vragenlijsten willen we onderzoeken hoe het voor deze groep patiënten is om te leven met de wetenschap dat zij een aneurysma hebben. Voelt het voor hen alsof zij vanaf het moment van ontdekking ziek zijn? Alsof zij leven met een tikkende tijdbom in hun lijf? Of is het juist een geruststellend idee dat zij onder controle van een vaatarts zijn en er nu waarschijnlijk op tijd ingegrepen kan worden?' 'Als we daar meer over weten, kunnen we de PREMs naast de PROMs van de verschillende behandelingen – een openbuikoperatie of behandeling via de liesslagader – leggen.” “Zo kunnen we in de toekomst patiënten beter begeleiden en adviseren over het juiste moment van ingrijpen. Bij sommige patiënten kan het wellicht beter zijn om langer met de ingreep te wachten, omdat de operatie voor hen te zwaar is en juist verslechtering van de kwaliteit van leven geeft.”

Snel resultaten “Binnen twee maanden willen we binnen alle mProve-ziekenhuizen van start kunnen met de vragenlijsten. Daarna verwachten we binnen anderhalf tot twee jaar voldoende gegevens te hebben om zinvolle conclusies te kunnen trekken. Juist omdat we als mProve-ziekenhuizen samen optrekken kunnen we binnen deze relatief korte periode genoeg gegevens verzamelen om de zorg voor deze kwetsbare patiëntgroep echt te kunnen verbeteren.” *PREMs: Patient Reported Experience Measures ** PROMs: Patient Reported Outcome Measures

De vier onderwerpen van het zorgverbetertraject AAA “Bij de start van het zorgverbetertraject AAA ben ik samen met Daniëlle Sikking en Gerard Gerritsen van de Kwaliteitscommissie in Rijnstate, rond de tafel gegaan om een plan van aanpak te maken voor dit zorgtraject”, vertelt Jan-Willem Lardenoije, vaatchirurg in Rijnstate. “Daarna zijn de vijf vaatchirurgen van de verschillende mProve-ziekenhuizen samengekomen en hebben we gebrainstormd over de onderwerpen waarbinnen we verbeteringen konden realiseren in de zorg voor patiënten met een aneurysma. Daar kwamen in eerste instantie 19 onderwerpen uit, die we in een volgende sessie teruggebracht hebben tot 4 onderwerpen: 1 - Leren van elkaar door in elkaars keuken te kijken. Binnenkort starten we hiermee door met elkaar mee te lopen in de verschillende ziekenhuizen. 2 – In een retrospectief onderzoek bekijken we of patiënten wel of niet behandeld zijn volgens het advies van de fabrikant van de stent. Vervolgens leggen we daar de uitkomst van de uitgevoerde behandeling naast. 3 – Hoe doen patiënten van 80+ met een gescheurde aorta het in de verschillende ziekenhuizen na een openbuikoperatie? Hebben zij nog kwaliteit van leven of volgt na een dergelijke operatie in de meeste gevallen het verpleeghuis? In dat geval is de vraag relevant of een operatie voor deze patiëntengroep nog wel zinvol is. 4 – In een prospectief onderzoek gaan we kijken naar de PREMs en PROMs bij patiënten met een aneurysma die nog geen operatie – via de liesslagader of buikholte – hebben ondergaan.

Een aneurysma

Een aneurysma is een plaatselijke verwijding of uitstulping van een slagader. Aneurysma’s kunnen in alle bloedvaten voorkomen, maar de meeste aneurysma’s komen voor in de aorta, de grote lichaamsslagader, in de buikholte. Dit is een Aneurysma Aortae Abdominalis.

Grootste gevaar

Een aneurysma geeft over het algemeen geen klachten en wordt vaak bij toeval ontdekt. Het grootste gevaar is dat het aneurysma plotseling scheurt (ruptuur). 50% van de patiënten met een ruptuur van een aneurysma overlijdt voordat zij het ziekenhuis bereiken. Van de patiënten die wel in het ziekenhuis komen en een spoedoperatie ondergaan, overlijdt de helft.

Grootte <=> risico

Heeft het aneurysma een diameter kleiner dan 4 centimeter, dan is de kans dat het binnen 5 jaar scheurt slechts 2 procent. Bij een aneurysma groter dan 5 centimeter is het risico op een ruptuur ongeveer 5 tot 10 procent. Veel mensen hebben dus een aneurysma, zonder dat zij daar ooit problemen mee krijgen.

Juiste moment Een behandeling van het aneurysma is afhankelijk van de grootte van de verwijding en hoe groot het risico is dat de verwijde ader daadwerkelijk scheurt. Omdat een operatie niet zonder risico is, wordt er zo lang mogelijk gewacht met opereren.

Lies of buik

Als het aneurysma operatief behandeld wordt, gebeurt dit tegenwoordig meestal via het plaatsen van een stent via de slagaders in de liezen. Niet elke patiënt komt echter in aanmerking voor deze minder belastende vaatoperatie via de lies. Dan is een ingrijpender operatie nodig via de buikholte.

Wie zijn betrokken bij het mProve Zorgverbetertraject AAA?

  • Asz - Maarten Lijkwan (vaatchirurg)
  • Isala – Maurice Pierie (vaatchirurg)
  • JBZ - Jan-Willem Hinnen (vaatchirurg)
  • MMC - Maarten Loos (chirurg)
  • Rijnstate - Jan Willem Lardenoije (chirurg)
  • Rijnstate - Daniëlle Sikking, Kwaliteitscommissie
  • Rijnstate - Gerard Gerritsen, Kwaliteitscommissie

EPD data voor wetenschappelijk onderzoek: een nieuw tijdperk